Kilise

Ermeni Kilisesi
İsa Mesih tarafından gönderilen Resüller Aziz Taddeos ve Aziz Bartolomeos'un Doğu Anadolu'ya gelerek 55 yıllarında Ermeni Kilisesini kurdukları kabul edilir. Kapadokya, Kayseri'de episkopos takdis edilmiş olan Aziz Krikor Lusavoriç'in vaazlarının bir sonucu olarak, 301 yılında Ermeni Kilisesi, tarihteki "ilk devlet tarafından resmen tanınan kilise" oldu. Kutsal Ermeni Resuli Ortodoks kiliselerinin de mensubu olduğu doğu ortodoks kiliseleri ailesinin bir üyesidir.

Ermeni Patrikliği
Türkiye Ermeniler Patrikliği, Ermeni Kilisesinin dünyadaki 4 Patriklik Makamından biridir. Diğer üçü Kutsal Eçmiyadzin'deki Baş Katolikosluk Makamı, Antilyas'daki Kilikya Katalikosluk Makamı ve Kudüs Ermenileri Patriklik Makamıdır. 52 farklı Ruhani önderliklerde ise toplam 73 Ermeni Başepiskopos veya Episkopos'u görev yapmaktadır. İstanbul'daki Ermeni cemaatinin tarihi 4. yüzyıla kadar uzanmaktadır. Bu dönemde bazı kesişler Doğu Roma İmparatorluğu'nun başkentindeki manastırlara yerleşmiş bulunuyordu. Ermeni alfabesinin yaratıcısı Aziz Mesrob'un (362-440) İstanbul'a yaptığı tarihi ziyareti takip eden dönem olan 5. yüzyılın ortalarında kesişlerden ve din görevlilerinden oluşan ilk ermeni rahipler topluluğukurulmuştur.Bu döneme kadar ise Ermeni Kilise üyelerinden oluan bir cemaatin varlığı zaten bilinmektedir. İlk İstanbul Ermeni episkoposluğu 13. yüzyılda Bizans Latin Krallığı döneminde kurulmuştur. İstanbul'un fethinden (1453) sonra ise Fatih Sultan Mehmet tarafından Bursa Başepiskopos'u Hovagim Osmanlı İmparatorluğu sınırları dahilinde bulunan tüm Doğu Ortodoks kiliselerinin Patriği olarak tanınır. Böylece 1461 yılında İStanbul Ermeni Patriklik Makamı kurulmuş olur. Birinci dünya savaşının hemen öncesine kadar İstanbul Ermeni Patriklik Makamının yetki sınırları doğu Anadolu'dan başlayarak Kuzey Afrika, Avrupa ve Amerika'daki yeni kurulmakta olan Ermeni cemaatlerini kapsıyordu.

Bugün Patriklik Makamı Türkiye ve Girit Adasındaki Ermeni Kilisesi cemaatlerinin Ruahni Önderliğini yürütmekte ve Anadolu'dan diyasporaya göçetmiş Anadolu'lu Ermenilere de gönül bağı içerisinde bulunmaktadır. Şu anda Patriklik görevini sürdürmekte olan ve 1998 yılında seçilen Patrik Mesrob II Türkiye Ermenilerinin 84. Patriğidir.

Meryem Ana Patriklik Kilisesi
Patriklik yönetim Merkezi'nin 1641 yılında Samatya'dan Kumkapı'da bugün bulunduğu yere taşınmasıyla Patrikhane binasının hemen karşısında bulunan Meryem Ana Kilisesi Patriklik Kilisesi ünvanını kazanmıştır. Kilisenin altında bulunan Aziz Teodoros Ayazması kilisenin bir zamanlar Bizans Kilisesi olduğunu göstermektedir. Kilise 1645, 1718 ve 1826 yıllarındaki büyük İstanbul yangınlarında büyük hasar görmüş ve her seferinde gerekli onarımlar yapılarak ibadete açılmıştır. Kilise 1828 yılında Philantrophist Harutyun Amira Bezciyan tarafından Saray Baş Mimarları Krikor Amira Balyan ve Devlet Garabet'e yeniden inşa ettirilmiştir. Yeni kilise 14 Ekim 1828 tarihinde kutsanarak ibadete açılmıştır. 17 Ağustos 1999 depreminde zarar gören çan kulesi ve bazı bölümler ise 2000 yılında onerılmıştır.